Rehber
Güneş kremi ne işe yarar, nasıl seçilir?
Güneş kremi, cildi güneşin morötesi (UV) ışınlarından koruyan üründür. Güneş yanığını önlemenin yanında lekelerin, erken yaşlanmanın ve cilt kanseri riskinin azaltılmasında da en güçlü araçtır; bu yüzden dermatologların neredeyse tek ortak önerisi her sabah güneş kremi kullanmaktır.
Rutindeki yeri
UVA, UVB ve SPF ne demek?
Güneşten gelen morötesi ışınların cilde ulaşan iki türü vardır. UVB ışınları derinin üst katmanını etkiler ve güneş yanığının asıl sorumlusudur. UVA ışınları daha derine iner, bulutlardan ve camdan geçer; lekelenme, kırışıklık ve elastikiyet kaybında belirleyicidir. İkisi de cilt kanseri riskini artırır.
SPF (güneş koruma faktörü) yalnızca UVB'ye karşı korumayı gösterir. Laboratuvar koşullarında SPF 30 UVB ışınlarının yaklaşık yüzde 97'sini, SPF 50 ise yaklaşık yüzde 98'ini süzer. Aradaki fark küçük görünse de cilde ulaşan ışın miktarı açısından anlamlıdır; ayrıca gerçek hayatta çoğu kişi yeterli miktarda sürmediği için daha yüksek SPF bir güvenlik payı sağlar.
UVA koruması nasıl anlaşılır?
Etikette SPF'nin yanında mutlaka UVA korumasına da bak. Avrupa'da satılan ürünlerde daire içinde yazan "UVA" logosu, UVA korumasının SPF değerinin en az üçte biri olduğunu gösterir. Asya kaynaklı ürünlerde PA sistemi kullanılır: PA+ en düşük, PA++++ en yüksek UVA korumasıdır. ABD'de ise "broad spectrum" (geniş spektrum) ibaresi aranır.
- SPF 30 ve üzeri: günlük kullanım için alt sınır
- SPF 50 ve üzeri: uzun süre dışarıdaysan, lekeye eğilimin varsa ya da retinol ve asit kullanıyorsan
- Daire içinde UVA logosu, PA+++ / PA++++ ya da "broad spectrum" ibaresi
- Leke ve melazma için renkli (tinted) formüller: içindeki demir oksitler görünür ışığa karşı da koruma sağlar
Mineral mi, kimyasal mı?
Güneş kremlerindeki filtreler iki gruba ayrılır. Mineral (inorganik) filtreler çinko oksit ve titanyum dioksittir; hassas cilt ve bebekler için sık tercih edilir, ancak özellikle koyu tenlerde beyazlık bırakabilir. Kimyasal (organik) filtreler ise daha hafif ve şeffaf dokular sağlar; bugünkü ürünlerin çoğu iki grubu birlikte kullanır.
Hangisinin daha iyi olduğu değil, hangisini her gün isteyerek süreceğin önemlidir. Sürmekten kaçındığın bir ürün, kâğıt üzerinde ne kadar iyi olursa olsun koruma sağlamaz.
Cilt tipine göre seçim
Doku, güneş kremini her gün kullanıp kullanmayacağını belirleyen en önemli etkendir.
- Yağlı ve sivilceye eğilimli cilt: jel, sıvı (fluid) ya da mat bitişli, "non-comedogenic" ibareli ürünler
- Kuru cilt: krem dokulu, içinde gliserin, seramid ya da skualan gibi nemlendiriciler olan ürünler
- Hassas cilt ve rozasea: parfümsüz, alkolü düşük, mineral ağırlıklı formüller
- Leke ve melazma: SPF 50+, yüksek UVA koruması ve mümkünse renkli formül
- Spor ve deniz: suya dayanıklı (water resistant) ürünler; yine de havlulandıktan sonra yenile
Doğru miktar ve kullanım
Etiketteki SPF değeri santimetrekareye 2 miligram sürüldüğünde ölçülür. Yüz ve boyun için bu yaklaşık bir çay kaşığının dörtte biri, pratikte işaret ve orta parmağın boyunca iki şerit kadar ürün demektir. Bunun yarısını sürdüğünde gerçek koruma belirgin şekilde düşer.
Güneş kremini sabah rutininin en sonunda, nemlendiriciden sonra ve makyajdan önce sür. Kulakları, boynu, ense ve ellerin üstünü unutma. Dışarıdaysan yaklaşık iki saatte bir, yüzme, terleme ya da havlulanmadan sonra da hemen yenile.
Makyajın üstünden yenilemek için SPF'li kompakt pudralar ya da spreyler pratiktir; ancak tek başlarına yeterli miktarı sağlamazlar, sabah uygulamasının yerini tutmazlar.
Sık yapılan hatalar
- Bulutlu havada ya da kışın kullanmamak: UVA ışınları mevsim ve bulut ayırt etmez
- Fondöten ya da nemlendiricideki SPF'ye güvenmek: o ürünlerden yeterli miktar sürülmez
- Tek sabah uygulamasıyla tüm günü dışarıda geçirmek
- Geçen yazdan kalan, sıcakta beklemiş ya da son kullanma tarihi geçmiş ürünü kullanmak
- Yüksek SPF'yi güneşte daha uzun kalma izni saymak
Sık sorulanlar
Evde ya da ofiste güneş kremi gerekir mi?
Pencere kenarında uzun süre oturuyorsan evet, çünkü UVA ışınları camdan geçer. Gün boyu pencereden uzak, kapalı bir ortamdaysan sabah uygulaması genellikle yeterlidir.
SPF 50 mi, SPF 30 mu?
Günlük şehir hayatı için SPF 30 çoğu kişiye yeter. Uzun süre dışarıdaysan, lekelenmeye eğilimin varsa ya da retinol ve asit gibi cildi hassaslaştıran ürünler kullanıyorsan SPF 50 tercih et.
Güneş kremi sivilce yapar mı?
Ağır ve yağlı formüller sivilceye eğilimli ciltte sorun çıkarabilir. Jel ya da sıvı dokulu, "non-comedogenic" ibareli ürünleri dene ve akşam güneş kremini iyi temizle; yağlı ciltte çift aşamalı temizlik işe yarar.
Güneş kremi ne zaman sürülmeli?
Dışarı çıkmadan birkaç dakika önce, sabah rutininin son adımı olarak sür. Kimyasal filtreli ürünler için genellikle çıkmadan 15 dakika önce sürmek önerilir.
Bebeklerde güneş kremi kullanılır mı?
Altı aydan küçük bebeklerde güneş kremi yerine gölge, şapka ve giysiyle korunma önerilir. Daha büyük çocuklar için mineral filtreli, bebek ve çocuklar için üretilmiş ürünler tercih edilir; kararsız kalırsan çocuk doktoruna danış.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Cilt hastalığın, gebeliğin ya da düzenli kullandığın bir ilaç varsa yeni bir ürüne başlamadan önce dermatoloğuna ya da eczacına danış.
Hangi ürünler sana uygun?
Cilt tipine ve hedefine göre sabah ve akşam rutinini, üç bütçe seçeneğiyle birkaç soruda çıkaralım.
Rutinimi oluştur